Mardin de Tarım Alarm Veriyor Su Tükendi, Enerji Yükü Katlandı

Mardin de Su ve Enerji Krizi Alarm Veriyor

Kayıpsız ve kesintisiz enerji dağıtımı hedefiyle faaliyetlerini sürdüren Dicle Elektrik’in hizmet verdiği Mardin’de, aşırı su tüketimi ve bilinçsiz tarımsal sulama ciddi bir çevresel krizi tetiklemeye başladı. 2025 yılı itibarıyla yaşanan kuraklık ve yeraltı su seviyesindeki dramatik düşüş, hem ekolojik dengeyi hem de tarımsal üretimi tehdit eder hale geldi. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mardin İl Koordinasyon Kurulu Su ve Ekoloji Komisyonu tarafından hazırlanan son rapor, bölgedeki krizin boyutlarını çarpıcı verilerle ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, mevcut gidişat durdurulmadığı takdirde Mardin Ovası’nda Konya’dakine benzer şekilde obruklar oluşması kaçınılmaz olacak. Üstelik artan kuyu derinlikleri, yalnızca suya ulaşımı zorlaştırmakla kalmıyor; aynı zamanda elektrik tüketimini ve çiftçilerin mali yükünü katlıyor.

Yeraltı Sularında Derinleşen Tehlike

Mardin Artuklu Üniversitesi Kızıltepe Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yusuf Doğan’ın açıklamalarına göre, Mardin’de suya ulaşmak her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Özellikle Artuklu ilçesine bağlı Yaylı Mahallesi’nde 800 metreyi aşan kuyu derinliklerinde dahi su bulunamaması, sorunun geldiği boyutu gözler önüne seriyor. Prof. Dr. Doğan, “2010 yılında geldiğimde kuyu derinlikleri 100-150 metreydi. Bugün bu rakam 7 kata kadar arttı” diyerek su kaynaklarındaki azalmanın en büyük nedeninin uzun süredir yaşanan kuraklık olduğunu belirtiyor.

Bilinçsiz Sulama, Toprağı ve Geleceği Tehdit Ediyor

Raporda, bölgede hâlâ yaygın olarak kullanılan salma sulama yönteminin hem toprağın yapısını bozduğu hem de su tüketimini kontrolsüz şekilde artırdığı ifade ediliyor. Bu yöntemle yapılan sulama, su tüketimini üç kata kadar çıkarırken, toprağın tuzlanmasına ve yapısal deformasyona da yol açıyor. Prof. Dr. Doğan’a göre bu gidişat durdurulmazsa, Konya Ovası’nda olduğu gibi Mardin Ovası’nda da çok sayıda obruk oluşması kaçınılmaz hale gelecek.

Enerji Maliyetleri Çiftçiyi Zorluyor

Yeraltı suyunun derinleşmesi, beraberinde daha fazla enerji tüketimini ve ciddi maliyetleri getiriyor. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Ali Çullu, 2025 yılının ilk aylarında yaşanan yağış eksikliği nedeniyle çiftçilerin daha fazla su kullandığını ve bu durumun enerji tüketimini doğrudan artırdığını belirtti. Özellikle gece sulama ve dijital sistemlerin su tasarrufunda etkili olduğunu belirten Çullu, bu teknolojilerin kullanımının yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.

Kaçak Kuyular Şebekeyi Zorluyor

Dicle Elektrik’in verileri ise tabloyu daha da netleştiriyor. 100 dönümlük bir mısır tarlasını 800 metreden sulayan bir çiftçi yaklaşık 850 bin TL’lik elektrik tüketimiyle karşılaşıyor. Bu derinlik 100 metre olsaydı bu maliyet neredeyse yarıya düşecekti. Ancak sulama kanalından cazibeli su alınabilseydi, enerji maliyeti tamamen ortadan kalkacaktı. En dikkat çekici veri ise kaçak elektrikle yapılan sulamalarda: Aynı işlemde maliyet 9 kat artarak 7.5 milyon TL’ye kadar çıkabiliyor.

Dicle Elektrik, Mardin genelinde yaklaşık 7 bin sulama kuyusunun bulunduğunu ve büyük bölümünün kaçak şekilde işletildiğini belirtti. Bu durum yalnızca enerji kaybı değil, aynı zamanda elektrik şebekesi üzerinde de büyük bir yük oluşturuyor.

Sürdürülebilir Tarım İçin Modern Sulama ve Eğitim Şart

Uzmanların ortak görüşü, Mardin’deki su ve enerji krizinin önüne geçilebilmesi için acil ve kalıcı çözümler üretilmesi gerektiği yönünde. En başta gelen çözüm önerileri arasında; salma sulama yerine damla ve yağmurlama gibi basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması yer alıyor. Bu sistemler, hem su tasarrufu sağlıyor hem de enerji tüketimini azaltıyor.

Prof. Dr. Yusuf Doğan, mevcut kaynakların doğru kullanılmasının elzem olduğunu vurgularken, “Suyu ekonomik ve israf etmeden kullanmak zorundayız. Aksi takdirde hem suyumuzu hem toprağımızı kaybederiz” uyarısında bulundu.

Sulama Kanalları ve Devlet Desteği Hayati Önem Taşıyor

Uzmanlara göre, yeraltı suyuna bağımlılığın azaltılması için sulama kanallarının bir an önce hayata geçirilmesi gerekiyor. Sulama altyapısının geliştirilmesiyle birlikte cazibeli su kullanımı artacak, kuyu açma ihtiyacı ve buna bağlı enerji tüketimi azalacak. Dicle Elektrik yetkilileri de, sulama kanalları devreye alınmadan ve modern sistemler yaygınlaştırılmadan enerji verimliliğinin sağlanamayacağını ifade ediyor.

Ayrıca, çiftçilerin modern sulama teknikleri konusunda bilgilendirilmesi ve eğitilmesi de kritik önemde. Üniversiteler, tarım müdürlükleri ve enerji dağıtım şirketlerinin bu alanda ortaklaşa yürüttüğü projelerin artırılması bekleniyor.

Sonuç: Ekolojik Felaketi Önlemek Hâlâ Mümkün

Mardin’de derinleşen su ve enerji krizi, yalnızca çiftçilerin geçimini değil, bölgenin tarımsal geleceğini ve ekolojik dengesini de tehdit ediyor. Artan kuyu derinlikleri, yüksek elektrik maliyetleri, kaçak tüketim ve toprak deformasyonu gibi sorunlar zincirleme şekilde ilerliyor.

Ancak çözüm hâlâ mümkün: Sulama kanallarının hızla devreye alınması, modern sulama tekniklerinin benimsenmesi, kaçak elektrikle mücadele edilmesi ve çiftçilerin bilinçlendirilmesi sayesinde hem su kaynakları korunabilir hem de ekonomik kayıplar önlenebilir. Aksi halde, Mardin Ovası da yakın gelecekte Konya Ovası gibi obruklarla dolu bir çorak araziye dönüşebilir.