6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli çift deprem felaketinin ardından başlatılan büyük yeniden inşa süreci, Türkiye’nin modern şehircilik tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir dönüşüme dönüştü. Pazarcık’ta 7,7 ve Elbistan’da 7,6 büyüklüğünde yaşanan yıkıcı depremlerin üzerinden iki yılı aşkın bir süre geçerken; 45. günde ilk temelin atılmasıyla başlayan hummalı çalışmalar bugün tamamlanma aşamasına geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda TOKİ, Emlak Konut GYO, İLBANK ve Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 11 ilde eş zamanlı yürütülen dev projeler, hem şehir merkezlerinde hem de köylerde hayatı yeniden inşa ediyor. Depremin ağır izlerini silmeyi amaçlayan “Asrın İnşası”, teslim edilen yüz binlerce konut, iş yeri ve köy evleriyle bölgeyi modern, güvenli ve dayanıklı kentlere dönüştürüyor.
Deprem bölgesinde yürütülen çalışmaların ölçeği, Türkiye’nin yeniden imar tarihine damga vuracak nitelikte. En ağır yıkımın yaşandığı illerde, devasa alanlara yayılan şantiyeler modern yaşam merkezlerine dönüşüyor.
TOKİ, Malatya’nın Yeşilyurt ilçesi İkizce Mahallesi’nde 5,7 milyon metrekarelik alan üzerinde 27.628 konut ve 661 iş yerinden oluşan toplam 28.289 bağımsız bölümü tamamlamak üzere son aşamaya geldi. Bölgeye kurulmakta olan bu yeni uydu kent, konut alanlarının yanı sıra yeşil alanlar, sosyal tesisler ve ticari merkezlerle birlikte yaşamı hızla yeniden canlandıracak.
Emlak Konut GYO tarafından Adıyaman İndere’de yürütülen dev projede ise 5 milyon metrekarelik alanda 16.467 konut ve 355 iş yeri inşa ediliyor. Tamamlandığında bölgenin en modern yaşam merkezlerinden biri haline gelecek olan İndere Yerleşkesi, Adıyaman’ın yeniden yapılanmasında stratejik bir rol üstleniyor.
Antakya’nın Dikmece Mahallesi’nde TOKİ tarafından 4,9 milyon metrekarelik alanda sürdürülen çalışmalar da deprem bölgesinin en büyük üçüncü şantiyesi olarak öne çıkıyor. Burada inşa edilen 14.489 konut, Antakya’nın yeniden ayağa kalkmasının temel unsurlarından biri olacak.
Adıyaman’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla düzenlenen son törende; 36.884 konut, 3.282 iş yeri ve 5.176 köy evi olmak üzere toplam 45.342 bağımsız bölüm daha hak sahiplerine teslim edildi.
Bu teslimatlarla birlikte, deprem bölgesinde bugüne kadar ulaşılan toplam rakam:
286.708 konut
12.189 iş yeri
51.281 köy evi
Toplam: 350.178 bağımsız bölüm
Yıl sonuna kadar bu sayının 452.983 bağımsız bölüme ulaşması hedefleniyor. Böylece “Asrın İnşa Seferberliği” planlandığı şekilde tamamlanmış olacak.
Konut ve iş yerlerinin yanı sıra, depremde büyük hasar alan şehirlerin tarihi merkezleri de Bakanlık koordinasyonunda yeniden ayağa kaldırılıyor.
Hatay’da Habib-i Neccar Camii, Uzun Çarşı, Atatürk ve Kemalpaşa caddeleri ile Kurtuluş Caddesi yeniden inşa edilirken; Malatya’da Bakıcılar ve Kuyumcular Çarşısı ile Şire Pazarı’nın eski dokusu yeniden kazandırılıyor.
Kahramanmaraş’ta Tarihi Kapalı Çarşı ve Demirciler Çarşısı’ndaki çalışmalar hızla ilerliyor. Adıyaman’da ise Ulu Camii çevresi ile kent merkezinde yürütülen meydan projesi, şehrin simgesel kimliğini yeniden oluşturuyor.
Bu çalışmalar, deprem bölgesinin sadece fiziksel değil, kültürel olarak da iyileşmesini sağlayan önemli adımlar olarak değerlendiriliyor.
Deprem bölgesindeki köylerde yaşayan vatandaşlar için modern köy evleri inşa edilmeye devam ediyor.
Bugüne kadar 51.281 köy evi tamamlanırken, 2025 sonunda bu sayının 62.817’ye ulaşması hedefleniyor.
Hatay’ın Kumlu ilçesinde, Kumlu-Reyhanlı-Antakya hattındaki 21 mahallede yaşayan vatandaşlar için Cumhuriyet Mahallesi’nde 777 köy evi inşa edilerek Türkiye’nin ilk kırsal uydu kenti oluşturuldu. Bu model, hem kırsal yaşamı güçlendiren hem de afetlere dayanıklı bir yerleşim anlayışı sunan yeni bir örnek olarak dikkat çekiyor.
Bölgede toplam 11 bin kilometrelik —Türkiye’nin çevresine eşit— altyapı hattı yenileniyor. Atık su, içme suyu ve yağmur suyu hatlarının tümü modern sistemlerle baştan aşağı yenileniyor.
Hatay Defne’de İLBANK, Emlak Konut GYO ve Hatay Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle yürütülen ileri biyolojik arıtma tesisi ve 11,2 km uzunluğunda, 5,6 metre çapında Türkiye’nin en büyük atık su tüneli, bölge için kritik öneme sahip projeler olarak öne çıkıyor.
180 bin m³ kapasiteli tesis tamamlandığında, hem Hatay’ın kanalizasyon sorunu çözülecek hem de Asi Nehri’ndeki kirlilik büyük ölçüde ortadan kalkacak.
İL İL KONUT VE İŞ YERİ TESLİMAT SAYILARI
Deprem bölgesinde 11 ilin yanı sıra “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” olarak ilan edilen illerde de hak sahiplerine ev ve iş yerleri inşa ediliyor. İl il bölgedeki son durum şöyle:
Adana: 10 bin 978 konut ve 403 köy evi olmak üzere toplam 11 bin 381 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 11 bin 899 konut, 89 iş yeri ve 534 köy evi olmak üzere toplam 12 bin 522 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Adıyaman: 29 bin 966 konut, 1837 iş yeri ve 6 bin 730 köy evi olmak üzere toplam 38 bin 533 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 30 bin 835 konut, 2 bin 580 iş yeri ve 10 bin 158 köy evi olmak üzere toplam 43 bin 573 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Diyarbakır: 15 bin 708 konut, 611 köy evi olmak üzere toplam 16 bin 319 bağımsız bölüm teslim edildi. Bu yıl sonuna kadar 16 bin 27 konut, iş yeri 251 ve bin 299 köy evi olmak üzere toplamda 17 bin 577 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Elazığ: 10 bin 934 konut, 1392 köy evi olmak üzere toplam 12 bin 326 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 10 bin 261 konut, 87 iş yeri, 2 bin 794 köy evi olmak üzere toplamda 13 bin 142 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Gaziantep: 24 bin 389 konut, 1123 iş yeri ve 3 bin 921 köy evi olmak üzere toplam 29 bin 433 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 23 bin 694 konut, bin 219 iş yeri ve 4 bin 587 köy evi olmak üzere toplamda 29 bin 500 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Hatay: 85 bin 259 konut, 2 bin 899 iş yeri ve 9 bin 916 köy evi olmak üzere toplam 98 bin 74 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 133 bin 382 konut, 9 bin 103 iş yeri ve 10 bin 763 köy evi olmak üzere toplam 153 bin 248 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Kahramanmaraş: 36 bin 17 konut, 2226 iş yeri ve 13 bin 632 köy evi olmak üzere toplam 51 bin 875 bağımsız bölüm inşa edildi. Yıl sonuna kadar 53 bin 976 konut, 6 bin 397 iş yeri ve 13 bin 814 köy evi olmak üzere toplamda 74 bin 187 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Kilis: Bin 713 konut, 4 iş yeri ve 544 köy evi olmak üzere toplam 2 bin 261 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 1854 konut, 4 ticaret ve 1003 köy evi olmak üzere toplamda 2 bin 861 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Malatya: 53 bin 927 konut, 3 bin 960 iş yeri ve 10 bin 406 köy evi olmak üzere toplam 68 bin 293 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 55 bin 496 konut, 10 bin 714 iş yeri ve 13 bin 210 köy evi olmak üzere toplamda 79 bin 420 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Osmaniye: 7 bin 465 konut, 130 iş yeri ve 1605 köy evi olmak üzere toplam 9 bin 200 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 9 bin 366 konut, 760 iş yeri ve 2 bin 92 köy evi olmak üzere toplamda 12 bin 218 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Şanlıurfa: 10 bin 117 konut, 10 iş yeri ve 1969 köy evi olmak üzere toplam 12 bin 96 bağımsız bölüm teslim edildi. Yıl sonuna kadar 12 bin 69 konut, 103 iş yeri ve 2 bin 563 köy evi olmak üzere toplamda 14 bin 735 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanmış olacak.
Bingöl: 62 konutun yapımı tamamlandı.
Kayseri: 9 konut, 55 köy evi olmak üzere toplam 64 ev tamamlandı.
Sivas: 164 konut tamamlandı.
Tunceli: 97 köy evi tamamlandı.
