Türkiye’nin İskan Sorununa Yeni Bakış ve Çözüm Önerileri

Türkiye’de 8 Milyona Yaklaşan İskansız Yapı Sorunu: Çözüm Önerisi

Türkiye’de milyonlarca konut ve iş yerini ilgilendiren iskan sorunu yeniden gündeme geldi. Gayrimenkul sektörünün fikir platformlarından Gayrimenkul Proje Pazarlama Satış (GPPS) Platformu Başkanı Bilge Özdemir, özellikle büyükşehirlerde giderek büyüyen yapı kullanma izin belgesi (iskan) eksikliğine dikkat çekerek önemli değerlendirmelerde bulundu. Sektör analizleri ve TÜİK verileri ışığında yapılan incelemelere göre, ülke genelinde yaklaşık 7 ila 8 milyon bağımsız bölümün halen iskansız olduğu öngörülüyor. Son yıllarda yapı ruhsatı alan projelerin yaklaşık yüzde 28’inin iskan sürecini tamamlayamadığı belirtilirken, sorunun yalnızca teknik eksikliklerden değil, finansal ve bürokratik nedenlerden de kaynaklandığı ifade ediliyor. Özdemir, mağduriyet yaşayan kat maliklerini koruyacak sigorta veya fon modeli gibi yeni düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Her İskansız Yapının Farklı Bir Hikâyesi Var

GPPS Platformu Başkanı Bilge Özdemir, iskansız yapıların tek bir nedenle açıklanamayacağını belirterek, her projenin kendine özgü bir sürecinin bulunduğunu ifade etti. Özdemir’e göre bir yapının kat irtifakından kat mülkiyetine geçebilmesi için inşaatın projeye uygun şekilde tamamlanması ve belediyeden Yapı Kullanma İzin Belgesi alınması gerekiyor.

İskan başvurusu sırasında yapı ruhsatı fotokopisi, onaylı mimari proje, yapı denetim raporları, SGK ilişiksiz belgesi, vergi borcu yoktur yazısı, enerji kimlik belgesi, asansör tescil raporu ve ilgili kurumların uygunluk belgeleri gibi birçok evrakın eksiksiz olarak sunulması gerekiyor. Ayrıca yapı denetim süreçlerinin tamamlanması ve ilgili yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi de başvurunun sonuçlanabilmesi açısından büyük önem taşıyor.

Sorunun Kaynağı Sadece Teknik Eksiklikler Değil

Özdemir, tamamlanmış ve uzun yıllardır kullanılan bazı projelerin dahi halen iskan alamadığını belirterek, bunun yalnızca teknik eksikliklerden kaynaklanmadığını vurguladı. Bazı projelerde ruhsata aykırılıklar veya eksik teknik işlemler süreci geciktirirken, bazı projelerde ise finansal yükümlülüklerin yerine getirilememesi nedeniyle iskan işlemleri tamamlanamıyor.

Özellikle müteahhitlerin SGK prim borçları, vergi yükümlülükleri, yapı denetim ödemeleri ve çeşitli kamu kurumlarına karşı sorumluluklarını yerine getirememesi durumunda, projede yaşayan kat maliklerinin de mağduriyet yaşadığına dikkat çekildi. Bu durumun, herhangi bir kusuru bulunmayan konut sahiplerini doğrudan etkilediği ifade edildi.

Belediyelerde Bekleyen Dosyalar Sınıflandırılmalı

Bilge Özdemir, belediyelerde bekleyen iskan dosyalarının nedenlerine göre ayrıştırılması gerektiğini söyledi. Teknik nedenlerle bekleyen başvurular ile finansal nedenlerle sonuçlandırılamayan dosyaların farklı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özdemir, bu ayrımın çözüm sürecini hızlandırabileceğini ifade etti.

Özellikle inşaatı tamamlanmış, fiilen kullanılan ve teknik açıdan önemli bir eksikliği bulunmayan projelerde yalnızca mali yükümlülüklerden kaynaklanan sorunların çözümü için yeni düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi.

Bakanlığa Düzenleme Çağrısı

GPPS Platformu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na önemli bir çağrıda bulundu. Teknik eksiklikler dışında, maddi nedenlerle bekleyen iskan dosyalarına yönelik özel düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini savunan platform, mevcut sistemde mağduriyet yaşayan kat maliklerinin korunmasının önemine dikkat çekti.

Özdemir, “Yasalara uygun şekilde tamamlanmış yapılarda yaşayan vatandaşlar, müteahhit veya proje geliştiricisinin yaşadığı finansal sorunlar nedeniyle yıllarca iskan beklemek zorunda kalabiliyor. Bu durumun çözümüne yönelik yeni mekanizmaların geliştirilmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

GPPS’den Sigorta ve Fon Modeli Önerisi

GPPS Platformu’nun önerileri arasında, projelerin iskan aşamasında karşılaşabileceği finansal ve hukuki risklere karşı özel bir sigorta veya fon sistemi kurulması yer alıyor. Önerilen model kapsamında, müteahhidin yerine getiremediği bazı yasal yükümlülüklerin belirli güvenceler altında karşılanması ve kat maliklerinin iskan hakkının korunması hedefleniyor.

Sektör temsilcileri, böyle bir sistemin hem konut sahiplerinin mağduriyetini azaltacağını hem de milyonlarca bağımsız bölümü ilgilendiren iskan sorununa kalıcı çözümler üretilmesine katkı sağlayacağını belirtiyor.

Türkiye’de milyonlarca bağımsız bölümü ilgilendiren iskan sorunu, yalnızca inşaat ve imar mevzuatının değil, aynı zamanda finansal sürdürülebilirliğin de önemli bir konusu olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, teknik şartları yerine getirilmiş yapılarda mülkiyet haklarının güçlendirilmesi ve mağduriyetlerin önlenmesi için yeni yasal düzenlemelerin gündeme alınmasının sektör açısından kritik önem taşıdığını vurguluyor. Bu kapsamda GPPS Platformu’nun önerdiği sigorta ve fon modeli, önümüzdeki dönemde gayrimenkul sektöründe daha fazla tartışılacak başlıklar arasında yer alabilir.