İnşaat Sektöründe İş Gücü Krizi Derinleşiyor

İnşaat Sektöründe İş Gücü Krizi Derinleşiyor: GYODER’den Çözüm Önerileri

Türkiye inşaat sektörü, son yıllarda ciddi bir iş gücü kriziyle karşı karşıya. Depremler, kentsel dönüşüm ihtiyaçları ve ağır çalışma koşulları, sektördeki iş gücü sorununu derinleştirirken, genç neslin sektörü tercih etmemesi de bu durumu daha da zorlaştırıyor. Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği (GYODER) tarafından yaptırılan “İnşaat Sektörü ve İş Gücü Dinamikleri: Türkiye’24” araştırması, sektördeki mevcut durumun ne kadar kritik olduğunu gözler önüne seriyor. Araştırma, sektördeki iş gücü memnuniyetsizliğini, düşük verimliliği ve iş gücü kaybını vurgularken, aynı zamanda çözüm önerileriyle sektörü nasıl cazip hale getirebileceğimize dair önemli ipuçları sunuyor. GYODER, bu sorunlara kalıcı çözümler geliştirmek için uzun vadeli stratejiler ve iş gücü geliştirme platformları oluşturmayı hedefliyor.

İş Gücü Krizinin Sebepleri:

Depremler ve kentsel dönüşüm ihtiyacı, inşaat sektöründe iş gücü sorununu daha da derinleştirmiş durumda. Rapora göre, sektördeki ağır çalışma koşulları ve gelir düzensizliği, özellikle yeni nesil iş gücünün sektörü tercih etmemesine neden oluyor. GYODER Başkanı Neşecan Çekici, bu krizin yalnızca kısa vadeli çözümlerle değil, uzun vadeli stratejilerle aşılabileceğini belirterek, sektördeki cazibeyi artırmak için daha iyi çalışma koşulları ve yıpranma hakkı gibi düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Sektöre İlişkin Çarpıcı Veriler:

2024’ün ilk çeyreği verilerine göre, inşaat sektöründe 2 milyon 147 bin kişi çalışıyor ve bu çalışanların %95,4’ü erkek, %4,6’sı ise kadın. Eğitim seviyelerine bakıldığında, sektörde çalışanların %60,6’sı ilkokul ya da ortaokul mezunu, %20,2’si lise, %13,5’i ise yüksekokul ya da daha üst seviyede okul mezunu. Çalışanların yarısından fazlası (yüzde 47) mevcut işlerinde 1 yıldan daha kısa süredir çalışıyor. Bu da inşaat sektöründeki iş gücü istikrarsızlığını gözler önüne seriyor.

İş Gücü Memnuniyetsizliği ve Sektörden Ayrılma İsteği:

Araştırmada, sektördeki en büyük memnuniyetsizlik nedenlerinin başında gelir düzensizliği ve işin ağır oluşu yer alıyor. Yevmiyeli çalışanların %54,2’si, aldıkları ücretle geçinemediklerini belirtirken, %37,5’i işin sağlıklarına zarar verdiğini ifade ediyor. Ayrıca, her üç yevmiyeli çalışandan ikisi sektörden ayrılmayı düşünüyor. Sektörde çalışmayı istemeyenlerin en sık belirttiği nedenler arasında işin bedensel olarak yorucu olması, tehlikeli olması ve sağlık sorunlarına yol açma ihtimali bulunuyor.

Kadın İstihdamının Düşük Seviyede Olması:

İnşaat sektöründe kadın çalışan oranı 2022’de sadece %5. Bu oran, Almanya ve Fransa gibi Avrupa ülkelerinin çok gerisinde kalıyor. Örneğin, Almanya’da inşaat sektöründeki kadın istihdamı %14, Fransa’da ise %13. Avrupa’daki örneklerin, kadınların inşaat sektöründe 30 yıllık bir süreçte bu oranlara ulaşabildiğini gösterdiği belirtiliyor. Uygun koşullar sağlandığında, kadınların ustalık gerektiren işlerde çalışabileceği ve bazı işlerde erkeklerden daha başarılı olabileceği vurgulanıyor.

Verimlilik Artışı ve Düşük Verimlilik Sorunu:

Raporda, 2020’den itibaren sektörde emek verimliliğinde ciddi artışlar gözlemlendiği ifade ediliyor. Ancak, 2014 sonrası dönemde inşaat sektöründe yaşanan düşük verimlilik, sektördeki üretimin ve millî gelir içindeki payın beklenen artışı göstermediğine işaret ediyor. 2019’da 121 bin TL olan çalışan başına katma değer, 2022’de 220 bine çıkarak %82 artış gösterdi. Ancak bu artışın sadece %15’i TL’nin değerlenmesinden kaynaklanıyor. Kriz döneminde, inşaat firmaları vasıflı çalışanları işten çıkarmak yerine düşük kapasitede çalıştırmayı tercih etti.

Sektörün Cazip Hale Gelmesi İçin Çözüm Önerileri:

GYODER, sektördeki iş gücü sorununa çözüm olarak uzun vadeli stratejilerle sektörü cazip hale getirmek için önemli adımlar atmayı hedefliyor. Bu çerçevede, sektöre daha fazla nitelikli mavi yakalı işçi kazandırmak için eğitim müfredatında köklü değişiklikler yapılması, inşaat işlerini fiziksel olarak kolaylaştıracak teknolojilerin devreye alınması, iş güvenliği denetimlerinin etkin olarak yapılması ve mavi yaka çalışanlara yıpranma hakkı tanınması gibi çözümler öneriliyor.

Ayrıca, sektördeki cazibeyi artırmak için gelir istikrarı, iş güvenliği, çalışma koşulları ve mesai saatlerine ilişkin düzenlemelerin yapılması gerektiği ifade ediliyor. GYODER, sektördeki iş gücünün niteliğini artırmak ve stratejik çözümler üretmek amacıyla 7 sektörel STK ve Birlik ile “Uzun Vadeli Stratejik İş Gücü Platformu” oluşturma çalışmalarına başladığını duyurdu.

Bu adımlar, inşaat sektörünün daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasına katkı sağlayacak ve sektördeki iş gücü sorununu çözmeye yönelik önemli bir adım olarak kabul ediliyor.