İstanbul’un Deprem Riski ve Konut Krizi

 MÜSİAD’dan Deprem ve Konut Krizi Raporu

MÜSİAD İnşaat ve Yapı Malzemeleri Sektör Kurulu, Türkiye’deki konut sorunları, deprem riski ve çözüm önerilerini ele alan kapsamlı bir sektör raporu yayımladı. Raporda, İstanbul’un deprem gerçeği ile yüzleşmesi ve Anadolu’nun cazibe merkezi haline getirilmesi gerektiği belirtilirken, Türkiye genelinde konut finansman modelleri ve üretim süreçlerine yönelik çarpıcı çözüm önerileri sıralandı.

Konut Sorunlarının Giderek Derinleştiği Türkiye

Raporda, Türkiye’deki ev sahipliği oranının Avrupa ortalamasının gerisinde kaldığı ifade edildi. Avrupa Birliği’nde konut sahipliği oranının %69,1 olduğu belirtilirken, Türkiye’de bu oranın %56,2 seviyesinde olduğu vurgulandı. Son 10 yılda ortalama 1,3 milyon konutun satıldığı Türkiye’de, artan nüfus ve göç hareketleriyle birlikte konut talebinin daha da arttığına dikkat çekildi.

MÜSİAD İnşaat ve Yapı Malzemeleri Sektör Kurulu Başkanı Cemil Yüksekdağ, yeni konut ihtiyacının yılda 800 bin ile 1 milyon arasında olduğunu belirterek, inşaat maliyetlerinin artması ve arsa stoklarının azalması nedeniyle bu ihtiyacın karşılanmakta zorlanıldığını söyledi. Son yıllarda alınan inşaat ruhsatı sayılarındaki düşüşe dikkat çeken Yüksekdağ, “Son beş yılda yeni konut üretiminde alınan inşaat ruhsat sayıları 400-500 bin adetlere kadar geriledi. 2025’te konut satışlarının 1,5 milyon seviyesine yaklaşması bekleniyor ancak üretimdeki azalma, ihtiyacın karşılanmasını zorlaştırıyor” dedi.

İstanbul: Deprem Riski ve Göç Sorunları

Raporda İstanbul’a özel bir başlık açılarak, kentteki barınma sorunlarının deprem riski ve yoğun göçle daha da derinleştiği ifade edildi. “İstanbul, milyonlarca göçmeni barındıran bir metropol haline gelmiştir ve mevcut konut stoğunun yetersizliği, uygun kira ve konuta erişimi zorlaştırmaktadır” denilen raporda, şehrin cazibe merkezi olma özelliğinin azaltılması gerektiği vurgulandı.

MÜSİAD raporunda şu ifadelere yer verildi: “Deprem riski ile karşı karşıya olan İstanbul’un ivedilikle cazibe merkezi olmaktan çıkarılması, tersine göç hamlesi ile Anadolu’nun çekim merkezi haline getirilmesi bir devlet politikası olarak ele alınmalıdır.” Ayrıca, mevcut plansız yapılaşma ve eskimiş konut stokunun konut krizini büyüttüğü ifade edilerek, kentsel dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması gerektiği belirtildi.

Konut Finansman Modelleri Yetersiz Kalıyor

Raporda, mevcut konut finansman modellerinin ekonomik koşullar nedeniyle sorunlara çözüm olamadığı ifade edildi. Özellikle, bankacılık endeksli konut finansman sistemlerinin sınırlı etkisinin altı çizilirken, faizsiz finansman modellerine olan ilginin arttığı belirtildi.

Raporda ayrıca, son dönemde popülerleşen “önce arsa, sonra konut sahipliği” modelinin konuta erişimi kolaylaştırmada alternatif bir çözüm sunduğu ifade edildi. Bu modelin özellikle orta ve alt gelir grupları için uygun bir seçenek olduğu kaydedildi.

Çözüm Önerileri

MÜSİAD raporunda, Türkiye’de konut sorunlarının çözümüne yönelik kısa ve orta vadeli çözüm önerileri de yer aldı. Öne çıkan önerilerden bazıları şunlar:

1. Uygun Finansman Modelleri Geliştirilmeli: Konut finansmanında, hem tüketici hem de üretici tarafını destekleyen yeni modeller tasarlanmalı.
2. Bireysel Emeklilik Fonları Kullanılmalı: Bireysel emeklilik sistemindeki birikimlerin, konut yatırımlarına aktarılabilmesinin önü açılmalı.
3. Kentsel Dönüşüm Süreçleri Hızlandırılmalı: Hak sahiplerinin tapularını fona devrettiği, devlet destekli sübvansiyonların kullanıldığı yeni bir model kentsel dönüşüm projelerine entegre edilmeli.
4. Konut Kooperatifleri Teşvik Edilmeli: Orta gelir gruplarına yönelik konut kooperatifleri yeniden düzenlenerek erişilebilir konut üretimi sağlanmalı.
5. Devlet Arsa Temini Sağlamalı: Erişilebilir konut üretecek geliştiricilere, devlet daha uygun fiyatlı arsa temin ederek üretim maliyetlerini düşürmeli.
6. Sermaye Piyasalarına Ağırlık Verilmeli: Banka kredilerine olan bağımlılığı azaltacak ve sermaye piyasalarını destekleyecek yeni ekosistemler oluşturulmalı.

Tersine Göç ve Anadolu’nun Cazibe Merkezi Haline Getirilmesi

Raporda, tersine göç politikalarının bir devlet stratejisi olarak ele alınması gerektiği vurgulandı. Anadolu’nun ekonomik ve sosyal açıdan cazibe merkezi haline getirilmesinin, hem İstanbul’un yükünü hafifleteceği hem de bölgesel kalkınmayı destekleyeceği belirtildi.

MÜSİAD’ın bu raporu, Türkiye’deki konut sorunlarına dair kapsamlı bir bakış sunarken, sektörel ve kamusal düzeyde atılması gereken adımlara dair somut bir yol haritası sunuyor.