Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile Akademetre Research iş birliğiyle her ay düzenli olarak yayınlanan AVM Endeksi’nin Temmuz 2025 raporu, perakende sektörünün enflasyon karşısındaki zayıflığını gözler önüne serdi. Buna göre, AVM ciro endeksi Temmuz 2025’te, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla nominal olarak %32,9 oranında büyüyerek 4128 puana yükseldi. Ancak, Temmuz ayı için açıklanan %33,52’lik yıllık enflasyon oranı, bu görünürdeki parlak büyümenin reel olarak küçülmeye işaret ettiğini ortaya koydu. Enflasyondan arındırıldığında AVM cirolarında ufak da olsa negatif büyüme kaydedildi.
Ekonomist Fatih Keresteci’den Çarpıcı Yorumlar: “Yapısal Problemler ve Yaz Etkisi Belirleyici Oldu”
Endeks sonuçlarını değerlendiren Ekonomist Fatih Keresteci, rakamların ardındaki asıl hikayeyi şu sözlerle özetledi:
“Reel Daralma Görülüyor””AVM ciro endeksi nominal olarak %32,9 büyüdü. Ancak TÜFE enflasyonu ile arındırıldığında ufak oranda da olsa reel daralma kaydedildi. Bu, tüketicinin satın alma gücündeki erimenin somut bir kanıtı.”
“Yaz Etkisi ve Mevsimsellik”: “Haziran ayına göre belirgin oranda bir yavaşlama var. Bunu yaz etkisi ile açıklamak mümkün. Tatil ve seyahat eğilimleri, bütçenin AVM dışındaki alanlara kaymasına neden oldu.”
“Sıkı Para Politikası Etkisini Gösteriyor”: “Merkez Bankası’nın uyguladığı sıkı para politikası, etkisini artık net olarak perakende verilerinde gösteriyor. Tüketici kredilerindeki pahalılık ve erişim zorluğu harcamaları frenliyor. TCMB’nin Enflasyon Raporu’nda da vurguladığı bu yavaşlama eğilimi önümüzdeki aylarda da sürecek gibi duruyor.”
“2026 Başına Kadar Sıkıntılı Dönem Devam Edecek”: “Eğitim, sağlık ve seyahat gibi enflasyonun göreceli olarak daha yüksek olduğu harcama grupları, hanehalkı bütçesinden daha büyük bir pay almaya başladı. Bu da alışveriş için ayrılan payın daralması anlamına geliyor. Maaş artışlarının gündeme geleceği 2026 yılı başına kadar bu sıkıntılı durumun devam etmesini bekliyoruz.”
Kategori Bazında Derin Ayrışma: Giyim ve Teknoloji Fırlarken, Ayakkabı ve Hipermarket Geriledi
Temmuz ayı verileri, AVM’ler içindeki farklı kategorilerin enflasyon sürecini nasıl farklı yönettiğini ortaya koydu. Performanslar enflasyondan arındırılmamış nominal bazdadır.
Giyim (%40,8 Büyüme): Listenin açık ara lideri oldu. Bu yüksek büyüme, enflasyon oranının da üzerine çıkarak sektörün reel anlamda da büyüdüğünü gösterdi. Yaz koleksiyonu satışları ve indirim döneminin etkili olduğu değerlendiriliyor.
Teknoloji (%36 Büyüme): Giyimden sonra en güçlü performansı gösteren kategori oldu. Yaz dönemi kampanyaları, yeni çıkan ürünler ve yenileme ihtiyaçları bu büyümeyi tetikledi.
Yiyecek-İçecek (%28,9 Büyüme) ve Diğer Kategoriler (%24,5 Büyüme): Bu kategoriler enflasyonun bir miktar altında kalarak nominal büyümeyi sürdürdü ancak reel anlamda küçülme yaşadı.
Hipermarket (%20,2 Büyüme): Temel ihtiyaç kategorisi olmasına rağmen enflasyonun oldukça altında kaldı. Bu durum, yaz aylarında insanların ev dışında yemek yeme ve seyahat etme eğilimlerinin artmasına bağlanıyor. Aileler tatildeyken ev alışverişi hacmi düşüş gösterdi.
Ayakkabı (%13,3 Büyüme): En zayıf performans gösteren kategori oldu. Ekonomist Keresteci’nin deyimiyle bu kategoride artık teyit edilebilir bir “yapısal problem” bulunuyor. Moda trendlerindeki değişim, ürün dayanıklılığı ve tüketici tercihlerinin değişmesi gibi faktörlerin etkili olduğu düşünülüyor.
Haziran 2025 ile Temmuz 2025 karşılaştırması, yaz etkisinin ne denli sert olduğunu ortaya koydu:
Teknoloji: %4 Artış
Diğer Kategoriler: %3,8 Artış
Yiyecek-İçecek: %1,5 Artış
Hipermarket: %-1,7 Azalış
Giyim: %-11,1 Azalış (Haziran’daki yüksek performansın ardından bir düzeltme)
Ayakkabı: %-13,2 Azalış (En sert aylık düşüş)
AVM’lerin en önemli göstergelerinden biri olan ziyaretçi sayısı endeksi de Temmuz’da olumsuz sinyaller verdi.
Yıllık Bazda: Temmuz 2025, Temmuz 2024’e göre %2 azalış.
Aylık Bazda: Temmuz 2025, Haziran 2025’e göre %3 azalış.
Bu düşüş, tüketicilerin AVM’lere fiziksel olarak daha az gittiğini, belki de sadece ihtiyaç odaklı ve hedefli alışveriş yapmak için merkezleri ziyaret ettiğini gösteriyor.
AVM’lerin kiralanabilir alan başına ne kadar ciro yaptığını gösteren metrekare verimliliği endeksi, Haziran’a göre %4,9 düşüşle 4128 puana gerilese de, TL bazında cirolar yüksek seviyede kaldı.
Türkiye Geneli: 15.739 TL / m²
İstanbul: 17.112 TL / m² (Türkiye ortalamasının önemli ölçüde üzerinde)
Anadolu: 14.823 TL / m²
Bu veriler, İstanbul’daki AVM’lerin metrekare başına cirosunun hala Anadolu’dakilere kıyasla daha yüksek olduğunu ve bölgesel ekonomik farklılıkların sürdüğünü ortaya koyuyor.
SONUÇ: AYD AVM Endeksi’nin Temmuz verileri, Türkiye perakende sektörünün enflasyon karşısında zorlandığını, nominal büyümenin aldatıcı olabildiğini ve tüketici davranışlarındaki değişimle birlikte sektörün zorlu bir dönemden geçtiğini net bir şekilde gösteriyor. Önümüzdeki birkaç ayın, yüksek enflasyonun hanehalkı bütçesi üzerindeki baskısı nedeniyle perakende sektörü açısından yavaş geçmesi bekleniyor.
