İstanbul’da yükselen kira bedelleri, kiracıların yalnızca yeni bir ev bulmasını değil, mevcut evlerinden ayrılmalarını da güçleştiriyor. Özellikle piyasa ortalamasının altında kira ödeyenler, sahip oldukları avantajı kaybetmemek için taşınmayı erteliyor. Yeni bir eve geçişte kira dışında depozito, emlakçı hizmet bedeli, nakliye, abonelikler ve eve giriş öncesi hazırlık masraflarıyla birlikte toplam barınma maliyeti birkaç aylık kira tutarına ulaşabiliyor. Bu yüksek başlangıç maliyetleri, kiracıların konut tercihlerini doğrudan etkileyerek daha küçük metrekareli evlere veya merkezi bölgeler yerine ulaşım imkânı güçlü, görece uygun fiyatlı ilçelere yönelimi artırıyor.
İstanbul’da kiralık konut piyasasında yalnızca kira bedeli değil, taşınma sürecinde ortaya çıkan ek masraflar da kiracıların kararlarını doğrudan etkiliyor. Depozito, emlakçı hizmet bedeli, nakliye ve abonelik giderleriyle birlikte toplam barınma maliyeti birkaç aylık kira tutarına ulaşırken, bu yük kiracıların ev değiştirme kararını daha temkinli almalarına yol açıyor. Artık kiracılar için ev değiştirmek yalnızca yeni bir yaşam alanı bulmak değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomik risk anlamına geliyor.
Ortalama 40-50 bin TL kira seviyesindeki bir 2+1 daireye taşınmak isteyen kiracılar, yalnızca kira ile sınırlı kalmayan ciddi bir maliyetle karşılaşıyor. 1-2 aylık depozito için 40-100 bin TL, emlakçı hizmet bedeli için 45-60 bin TL ödenmesi gerekiyor. Bunun üzerine boya-badana, küçük tadilatlar, temizlik, perde ve uyum sağlamayan eşyaların yenilenmesi gibi harcamalar eklendiğinde toplam maliyet 150-200 bin TL’ye çıkıyor. Nakliye masrafları da dahil edildiğinde taşınmanın başlangıç maliyeti 200-300 bin TL’ye ulaşıyor. Bazı durumlarda bu rakam 300 bin TL’nin üzerine çıkarak kiracılar için ciddi bir ekonomik baskı yaratıyor. Bu tablo, taşınmanın yalnızca fiziksel değil, finansal açıdan da ağır bir yük haline geldiğini gösteriyor.
EVA Gayrimenkul Değerleme Genel Müdür Yardımcısı Zuhal Balsarı, yüksek başlangıç maliyetlerinin kiracıların davranışlarını değiştirdiğini vurguluyor. Mevcut kirası piyasanın altında kalanlar evlerinde kalmayı tercih ederken, taşınmak zorunda kalanlar bütçelerini dengelemek için daha küçük metrekareli konutlara yöneliyor. Ayrıca merkezi bölgeler yerine ulaşım imkânı güçlü, görece daha uygun fiyatlı ilçeler öne çıkıyor. Bu eğilim, İstanbul’da konut tercihinde lokasyon kadar toplam barınma maliyetinin de belirleyici hale geldiğini gösteriyor. Kiracılar artık yalnızca evin büyüklüğüne veya konumuna değil, taşınma sonrası karşılaşacakları toplam harcama yüküne göre karar veriyor.
Üniversitelerin açılmasıyla birlikte eylül ayında kiralık konut piyasası hızlanıyor. Öğrencilerin yoğun talebi, özellikle 1+1 ve 2+1 dairelerde fiyatları yukarı çekiyor. Ulaşımı kolay ve eşyalı konutlar daha fazla tercih edilirken, kentsel dönüşüm nedeniyle ortaya çıkan geçici konut ihtiyacı da piyasadaki hareketliliği artırıyor. Bu dönemsel yoğunluk, üniversite çevrelerinde ve ulaşım akslarında kira fiyatları üzerinde baskıyı artırıyor. Öğrencilerin ve geçici kiracıların talebi, zaten sınırlı olan arzı daha da daraltarak fiyatların yükselmesine neden oluyor.
Artık kiracılar için yalnızca kira bedeli değil, taşınma sürecinde ortaya çıkan tüm masraflar belirleyici hale gelmiş durumda. Depozito, emlakçı ücreti, nakliye ve eve giriş için yapılan harcamalar ciddi bir başlangıç maliyeti oluşturuyor. Bu tablo, İstanbul’da ev değiştirme kararının yalnızca daha uygun veya daha iyi bir konut bulmakla ilgili olmadığını; yüksek maliyetler nedeniyle kiracıların mevcut evlerinde daha uzun süre kalmayı ve alternatif lokasyonları değerlendirmeyi tercih ettiğini ortaya koyuyor. Kiracılar için “barınma maliyeti” artık sadece aylık kira değil, taşınma öncesi ve sonrası tüm harcamaların toplamı olarak görülüyor. Bu durum, İstanbul’da konut piyasasının geleceğini şekillendiren en önemli faktörlerden biri haline geliyor.
