Türkiye genelinde kira artış hızındaki yavaşlama eylül ayında da devam etti. Sahibindex Kiralık ve Satılık Konut Piyasası Görünümü raporuna göre, ağustostan eylüle cari kira fiyatlarındaki artış oranı, aylık enflasyonun altında kaldı. Bu durum, hem ülke genelinde hem de üç büyükşehirde reel kira fiyatlarının gerilemesine neden oldu. Reel kira endeksi uzun süredir negatif bölgede seyrederken, eylül ayında düşüş daha belirgin hale geldi. Ortalama metrekare kira fiyatı ülke genelinde 241 TL olurken, İstanbul’da 333 TL, Ankara’da 244 TL ve İzmir’de 280 TL olarak kaydedildi. Kiralık konut talebinde de azalma gözlenirken, ilanların yayında kalma süresi uzadı. Bu tablo, konut piyasasında kiraların reel anlamda gerilemeye başladığına ve talebin bir miktar zayıfladığına işaret ediyor.
Sahibindex raporuna göre, Türkiye genelindeki reel kira endeksi (2017 Eylül = 100), eylül ayında 175,6 seviyesine geriledi. Böylece temmuz ve ağustos aylarında başlayan düşüş eğilimi daha da belirgin hale geldi. Ortalama metrekare kira artışının aylık enflasyon oranının altında kalması, reel kira endeksinin düşmesinde etkili oldu. Bir önceki yılın aynı ayına göre reel kira endeksi yüzde 2,6 oranında azaldı.
Üç büyükşehirde de reel kira endeksleri düşüş eğilimi gösterdi. İstanbul’da 188,2, Ankara’da 264,3, İzmir’de ise 205 seviyesine gerileyen endeks, reel kira fiyatlarının ülke genelinde gerilemeye devam ettiğini ortaya koydu. Özellikle İzmir’de reel kiralardaki düşüş, yıllık bazda yüzde 4,5’e ulaştı. Buna karşın İstanbul’da yüzde 2,6, Ankara’da ise yüzde 3,4 oranında artış kaydedildi.
Eylül ayında cari kira fiyatlarının yıllık artış oranı da düşüş eğilimini sürdürdü. Ülke genelinde ortalama kiralık konut metrekare fiyatı 241 TL olurken, İstanbul’da 333 TL, Ankara’da 244 TL, İzmir’de ise 280 TL olarak belirlendi.
Bir önceki yılın aynı dönemine göre cari kira fiyatlarındaki artış oranı ülke genelinde yüzde 29,8, İstanbul’da yüzde 36,8, Ankara’da yüzde 37,9 ve İzmir’de yüzde 27,3 seviyesinde gerçekleşti.
Bu oranlar, kira artışlarının enflasyon oranlarının altında kaldığını ve reel getirinin azaldığını gösteriyor. Özellikle yatırım amaçlı gayrimenkul satın alıp kiraya vermeyi planlayanlar açısından bu tablo, getirilerin düşmeye başladığına işaret ediyor.
Eylül ayı verileri, büyükşehirlerde kira fiyatlarındaki artış oranlarının birbirinden farklılaştığını ortaya koydu. En yüksek kira artışı yüzde 49,4 ile Mardin’de gerçekleşti. Mardin’i sırasıyla Ankara (yüzde 37,9), Samsun (yüzde 37,5), Van (yüzde 37,3) ve İstanbul (yüzde 36,8) takip etti.
Buna karşılık, kira artışının en düşük olduğu iller arasında Eskişehir (yüzde 18,2), Malatya (yüzde 17,5), Konya (yüzde 17,3), Hatay (yüzde 13,1) ve Gaziantep (yüzde 12,5) yer aldı. Bu illerdeki yıllık kira artış oranları, yıllık TÜFE (yüzde 33,3) oranının altında kaldı. Bu durum, bu şehirlerde kira gelirine dayalı konut yatırımının cazibesini kaybettiğini gösteriyor.
Kiralık konut talep göstergesi, ağustosa göre yüzde 14,2 oranında azalarak 253,4’ten 217,6’ya geriledi. Buna karşın, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1 oranında artış gözlendi. Uzmanlara göre bu düşüş mevsimsel etkiden kaynaklanıyor. Nisan-temmuz döneminde artan kiralık konut talebi, genellikle eylül-kasım döneminde düşüşe geçiyor, aralık ayında ise yeniden yükseliyor.
Kiralık konut talep göstergesi; ilanların görüntülenme sayısı, favoriye eklenme oranı, ilan sahiplerine gönderilen mesaj sayısı, telefon aramaları ve sahibinden.com’un mobil ile web platformlarındaki kullanıcı hareketlerinden elde edilen altı farklı veriyle hesaplanıyor.
Rapor, kiralık konutların yayında kalma sürelerinde de değişim yaşandığını ortaya koyuyor. Eylül ayında “kapatılan ilan yaşı” ülke genelinde 0,7 gün, İstanbul’da 0,8 gün, Ankara’da 0,7 gün artarken; İzmir’de 0,3 gün kısaldı.
Ülke genelinde ortalama ilan yaşı 24,5 gün, İstanbul’da 23,1 gün, Ankara’da 20,2 gün, İzmir’de ise 30,6 gün olarak gerçekleşti.
İlan yaşının artması, kiralık konutların daha uzun süre yayında kaldığını ve kiralanma hızının azaldığını gösteriyor. Bu durum, talepteki zayıflamayla birlikte kiralık konut arzının arttığı bir piyasaya işaret ediyor.
Geçen aya göre ilan yaşının en çok azaldığı iller sırasıyla Denizli (2,5 gün), Ordu (1,6 gün), Bursa (1 gün), Muğla (0,8 gün) ve Manisa (0,7 gün) oldu.
İlan yaşının en çok arttığı iller ise Mardin (5 gün), Konya (3,7 gün), Van (3,7 gün), Balıkesir (2,7 gün) ve Diyarbakır (2,6 gün) olarak belirlendi.
